Yaşam
Yemek
Sağlık
Moda ve Güzellik
Faydalı Bilgiler
Eğitim
Doğa ve Hayvanlar
Girişik ve iç içe birleşik cümle arasındaki temel fark , yan cümlenin temel cümleye bağlanma şeklidir.
Özetle :
Birleşik cümle, içinde esas yargının bulunduğu bir temel cümle ile onu anlam ve görev bakımından tamamlayan bir veya birden fazla yan cümleden oluşan cümledir. Birleşik cümle türleri: Şartlı birleşik cümle: Yan cümle, temel cümleye şart anlamı katar ve "-se, -sa" ekiyle oluşturulur. Ki'li birleşik cümle: Yan cümle, "ki" bağlacı ile temel cümleye bağlanır. İç içe birleşik cümle: Yardımcı cümle, ana cümlenin öğelerinden birini meydana getirir ve kendine ait bir yüklemi vardır. Girişik birleşik cümle: Yan cümle, fiilimsilerle oluşturulur.
Girişik cümle örnekleri: Sıfat-fiil: "Seni soran kişi, şu muydu?". İsim-fiil: "Havaların soğuması, tatilcileri üzdü". Zarf-fiil: "Geldiğini duyunca, hemen koştum". Girişik cümleler, fiilimsilerle kurulan ve iki cümleden oluşan cümlelerdir; bir cümle yan cümle, diğer cümle ise temel cümledir.
Girişik birleşik cümle ile bağlı cümle arasındaki temel fark, cümle öğelerinin bağlanma şeklidir: Girişik birleşik cümle: Yan cümlecik, temel cümlenin bir öğesi veya onun bir parçası olarak yer alır ve fiilimsiler veya çekimli fiillerle kurulur. Bağlı cümle: Cümleler, aralarındaki anlam ilişkisi nedeniyle bir bağlaçla birbirine bağlanır. Özetle: - Girişik birleşik cümle: Fiilimsi veya çekimli fiillerle kurulur. - Bağlı cümle: Bağlaçlarla birbirine bağlanır.
Girişik birleşik cümle bulmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Cümlede fiilimsi arama. 2. Yan cümlenin tespiti. 3. Temel cümlenin belirlenmesi. Örnekler: "Seni soran kişi, şu muydu?" (Sıfat fiil). "Havaların soğuması, tatilcileri üzdü." (İsim fiil). "Geldiğini duyunca, hemen koştum." (Zarf fiil). Girişik birleşik cümleleri ayırırken arada virgül kullanmak önemlidir.
Bağlı ve birleşik yapılı cümleler, yapılarına göre cümle türleri arasında yer alır. Birleşik yapılı cümleler, en az iki yargı bildiren cümlelerdir. Birleşik yapılı cümleler şu türlere ayrılır: Girişik birleşik cümle: Bir fiil ve bir fiilimsiden oluşur. Şartlı birleşik cümle: Fiillerin sonuna "-se", "-sa" eki getirilerek oluşturulur. Ki'li birleşik cümle: Farsça "ki" bağlacıyla birbirine bağlanan cümlelerden oluşur. Bağlı cümleler, aralarındaki anlam ilgisi nedeniyle bir bağlaçla birbirine bağlanan cümlelerdir. Bağlı cümleler iki türe ayrılır: "Ki"li bağlı cümleler: Yardımcı cümlenin ana cümleyi genellikle nesne ve zarf göreviyle tamamladığı cümlelerdir. Diğer bağlaçlarla kurulan bağlı cümleler: "Ama", "fakat", "yalnız", "ve", "veya" gibi bağlaçlarla kurulan cümlelerdir.
Birleşik cümle örnekleri: Şartlı bileşik cümle: "Yarın hava güzel olursa / gezmeye gideceğiz". Ki'li bileşik cümle: "Duydum ki / unutmuşsun gözlerimin rengini". İç içe bileşik cümle: "Güneş doğdu mu / kalkarım". Girişik bileşik cümle: "Beni soran adam / şu muydu?". Diğer örnekler: "Bütün evi iki saatte özenerek temizledik". "Tam balığı çekiyordum ki misina koptu". "O kadar yolu yürüyüp bir de geri dönmek zorunda kaldım". "Öğretmen 'Yarın sözlü yapabilirim.' dedi". "Sokrates 'İnsanlığı kötülüğü ölümden daha kötüdür, çünkü kötülük, ölümden daha hızlı koşar.' demiştir".
Basit cümle, tek yargı bildiren, tek yüklemden oluşan cümledir. Birleşik cümle ise bir temel cümle ile onun anlamını tamamlayan en az bir yan cümlecikten meydana gelen cümledir. Bazı birleşik cümle türleri: Girişik birleşik cümle: Yan cümlecik, temel cümleciğin herhangi bir öğesi olabildiği gibi, bir öğenin parçası da olabilir. Şartlı birleşik cümle: Yan cümlecik, temel cümleye "-sa, -se" şart kipiyle bağlanır. İç içe birleşik cümle: Temel cümlenin içine başka bir cümle girer. İlgi cümlesi (ki’li birleşik cümle): Yan cümlecik, temel cümleye "ki" bağlacı ile bağlanır.